HomeBoekenArtikelenColumnsOnderzoekLinksBioContact

Columns

Het veld

Met het begrip veld wordt wel de 'stromende' openbare ruimte van de naoorlogse woonwijken aangeduid. Ook al lijkt dit begrip in eerste instantie strikt verbonden aan de modernistische stedebouw, toch blijkt het veld zowel een historische grondslag als een hedendaagse toepasbaarheid te kennen.

Veld is een oud erfwoord, dat in alle Germaanse talen in vergelijkbare vormen voorkomt en oorspronkelijk 'vlakte' betekende. Dat we het woord gebruiken om de modernistische openbare ruimte mee te omschrijven is dan ook niet zo gek. De aanhangers van de Moderne Beweging pleitten immers voor een uitgestrekt collectief parklandschap, met daarin hoge woongebouwen. Deze aanpak stond haaks op de klassieke stad, met zijn weefsel van gesloten bouwblokken en straten, waarin pleinen en parken werden uitgespaard.

Toch bestonden er vóór de twintigste eeuw ook al stedelijke composities van vrijstaande massa's op een veld. Een beroemd voorbeeld is Pisa, waar in de twaalfde eeuw bewust een ensemble van losstaande objecten (de kerk, het baptisterium en de beroemde toren) werd ontworpen op de zogenaamde campo. Dit woord gaat terug op het Latijnse campus en betekent 'veld'.

Uit het Latijnse woord blijkt dat het openbare-ruimtetype van het veld nog niet mag worden afgeschreven, ook al is inmiddels gebleken dat de uitgestrekte openbare ruimte van de naoorlogse woonwijken voornamelijk problemen met zich meebrengt. Sinds de achttiende eeuw wordt met campus namelijk een uiterst succesvol type universiteitscomplex aangeduid. Hierbij liggen de verschillende gebouwen weliswaar los in open veld, maar dat veld zelf is meestal helder afgebakend en de architectonische objecten vormen in een hiërarchische relatie met elkaar een samenhangende compositie.

Het is dit type van de campus dat recent ook steeds meer voor andersoortige gebieden wordt gebruikt, met name voor voorheen afgesloten terreinen die nu bij de stad getrokken worden, zoals het Chasséterrein in Breda en de Müllerpier in Rotterdam.

Stedelijk Interieur, 2009, nr. 1.

Terug naar columns