HomeBoekenArtikelenColumnsOnderzoekLinksBioContact

Columns

De duurzame stad

In deze bijzondere editie wordt uiteraard de herkomst van enkele belangrijke duurzaamheidsbegrippen uit de doeken gedaan.

“Duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen.“ Zo luidt de Nederlandse vertaling van de definitie van dit kernbegrip uit het rapport Our Common Future van de VN-commissie Brundtland uit 1987.

Waar in het Engelse sustainable het Latijnse werkwoord sustinere 'ondersteunen, doorstaan' doorklinkt, is ons woord duurzaam een stuk minder exotisch. Het is samengesteld uit de stam van het werkwoord duren 'lang voortzetten' en het achtervoegsel -zaam, dat 'de neiging tot iets hebbend' betekent. Het woord is voor het eerst aangetroffen in 1636.

Een nieuwer woord binnen hetzelfde betekenisveld is milieu. Het is uiteraard ontleend aan het Frans en in die taal is het in de negentiende eeuw samengesteld uit mi- 'midden-' en lieu 'plaats'. De oorspronkelijke betekenis was dan ook 'kringen waarin iemand verkeert'. De betekenis 'natuurlijke leefomgeving' is opgekomen in het interbellum en wijdverspreid geraakt vanaf de jaren zeventig. Ook de Scandinavische talen kennen het woord, terwijl het Engels en het Duits environment en Umwelt gebruiken.

Uit het Duits is een ander belangrijk duurzaamheidswoord afkomstig, namelijk ecologie. Dit internationale begrip is in 1866 als Ökologie verzonnen door de Duitse bioloog Ernst Heinrich Haeckel. Eraan ten grondslag lag net als bij economie het Griekse woord oikos 'woning'. Ook het woord ecologie is in de jaren dertig in het Nederlands terechtgekomen.

Verreweg het oudste woord op dit gebied is klimaat. Het is al aangetroffen in de vijftiende eeuw als climaet. Aan de c is de Franse herkomst nog goed te zien. Het woord gaat terug op het middeleeuws-Latijnse clima, hetgeen 'helling ten opzichte van de aardas' en daarom ook 'gebied met gelijke weersgesteldheid' betekent.

Stedelijk Interieur, 2010, nr. 6.

Terug naar columns